05/12/2020

نمیک

گروه پژوهشی توسعه فناوری نمیک

کتیبه نویسی

کتيبه‌نويسي، يکى از شکل ها و گونه‌هاى خوشنويسى است که در تزئينات معمارى بخصوص در دورهٔ اسلامى بسیار رواج داشته است. در کتيبه‌نويسى بيشتر از خط هاعربى و کوفى استفاده شده است. از دلايل اين کار اتصال حروف به يکديگر در خطوط عربى است و اين پيوستگى با خطوط عمودى ساختمان آهنگى ايجاد مى‌کند و خطوط افقى ايجاد توازن مى‌نمايد.

کتیبه نویسی چیست؟
کتيبه‌نويسي، يکى از شکل ها و گونه‌هاى خوشنويسى است که در تزئينات معمارى بخصوص در دورهٔ اسلامى بسیار رواج داشته است. در کتيبه‌نويسى بيشتر از خط هاعربى و کوفى استفاده شده است. از دلايل اين کار اتصال حروف به يکديگر در خطوط عربى است و اين پيوستگى با خطوط عمودى ساختمان آهنگى ايجاد مى‌کند و خطوط افقى ايجاد توازن مى‌نمايد.

کتیبه نویسی

خوشنويسى در ايران مايهٔ اصلى تزئينات در فن معمارى به‌حساب مى‌آيد. حروف نوشته‌هاى نقش رستم در دورهٔ هخامنشى اولين نمونه‌هاى اين کاربرد است. سپس در دورهٔ اسلامى اين زمينه بيشتر فراهم گرديده که بيشتر از الفباى عربى براى اين قالب استفاده مى‌شود. حروف الفباى عربى از ترکيب خطوط عمودى و افقى تشکيل شده، با طرحى پيوسته و لذا هم از جهت ترکيب يکديگر، خود را در اختيار تزئينات معنوى قرار مى‌دهد و هم از نظر ترکيب با ساير عوامل ترئيني. در بناهاى سلجوقى مانند داخل برج پير علمدار دامغان از خط کوفى استفاده شده است. انواع خطوط کوفى در آثار معمارى اسلامى ايران با روش حجاري، گچ‌بري، کاشى‌کارى و آجرکارى بکار رفته است.

کتیبه نویسی

از نمونه‌هاى بکارگيرى خط کوفى يکى مسجد نائين است مربوط به قرن چهارم هجرى که محراب و طاق بالاى آن داراى تزئينات هندسى و خطى است. نمونهٔ ديگر برج مسعود غزنوى است که در بالاى آن يک حلقه کتيبه به تاريخ ۵۰۸ هجرى کار شده است.

کتیبه نویسی

در گچ‌برى‌هاى مسجد اردستان نيز بکارگيرى حروف کوفى بچشم مى‌خورد و بسيارى نمونه‌هاى ديگر از جمله مسجد امام اصفهان.

آنچه در کتيبه‌نويسى مهم است ترکيب‌بندى و اجراست. کتيبه‌نويسى نستعليق از دورهٔ صفويه آغاز شد و از عليرضا عباسى کتيبه‌هاى زيادى در دست است. در امامزاده عبدالله تهران و نيز در شاهچراغ کتيبه‌هايى وجود دارد که متعلق به کاتب همايون است.

در باغ ارم نيز کتيبه‌اى از ميرزا آقاى زنجانى وجود دارد. اثرى نيز از ميرزا غلامرضا اصفهانى در مسجد سپهسالار کار شده است. و نمونه‌هاى ديگرى که در مکان‌هاى مختلف اجرا شده است.

کتیبه نویسی

خط در بناها بصورت کاشى‌کارى و گچ‌کارى اجرا مى‌شده است. روى سنگ بطور مستقيم نوشته مى‌شده است؛ اما در کاشى‌کارى و گچ‌کارى خط ابتدا نوشته مى‌شده و بعد به وسيلهٔ کاشى‌کار يا گچ‌بر اجرا مى‌شده است.

چگونه کتیبه دوزی کنیم؟

در كتيبه دوزي از دوختهاي مختلفی استفاده میشودازجمله ساتن دوزي و ده يك دوزي استفاده مي گردد و معمولا زير دوخت را با مقوا يا دوختهايي مثل بخيه روي هم ، پنبه دوزي و يا فتيله دوزي برجسته مي نمايند.

کتیبه نویسی

نوع نخ ها در کتیبه دوزی؟

نوع نخ به كا برده شده در كتيبه دوزي عبارتند از نخ گلابتون ، نقده و سرمه. موارد مصرف كتيبه دوزي بيشتر در پرده ها ، روكش مقابر ، تابلوها ، تزئين روي لباسها ، سفره ها ، روميزيها و غيره مي باشد.

کتیبه نویسی

دانشنامه نمیک از تمامی هنردوستان ،اساتید ایران برای پیشرفت ایران عزیزمان در تمامی زمینه ها دعوت به همکاری می نماید شما عزیزان با با دادن نظر و ارسال اطلاعات تکمیلی خود در این زمینه برای پیشرفت کشور عزیزمان در علم و فن آوری میتوانید باعث پیشرفت و تکامل کشور شوید

راهای ارتباط با ما

ایمیل : info@nmik.ir

برای سهولت ارسال نظرات و ارتقاء دانشنامه شما همچنین میتوانید متن و عکسهای خود را در وات ساپ با این شماره :09014465636 ارسال نمایید.

با تشکر تیم نمیک