31/10/2020

نمیک

گروه پژوهشی توسعه فناوری نمیک

دستبافته اي است كه با تارهاي سفید پنبه اي پُرتاب، پود زمینه و پود اضافي كه نقوش را بوجود مي آورد.

 

متکازین بافی

متکازین بافی

دستبافته اي است كه با تارهاي سفید پنبه اي پُرتاب، پود زمینه و پود اضافي كه نقوش را بوجود مي آورد.

متکازین

گلیمچه متکازین یکی از صنایع دستی ایران است و دارای مهر اصالت یونسکو است.

گلیمچه‌ متکازین در حقیقت جاجیم است که به اشتباه به آن گلیمچه می‌گویند که محل تولید آن روستای متکازین از توابع استان مازندران می‌باشد. این دست‌بافته بر روی دستگاه نساجی سنتی بافته می‌شود. تار آن از نخ پنبه‌ای پرک و پرتاب می‌باشد و پود آن برای زمینه معمولاً از پشم قرمز یا سرمه‌ای است که همراه با نخ‌های سفید یا دیگر رنگ‌ها نقوش هندسی را بر روی آن نقش اندازی می‌نمایند. ابعاد جاجیم متکازین 70×120 الی 100×300 سانتیمتر بوده و بافت نقوش به صورت پودگذاری اضافی ایجاد می‌گردد. از این نوع گلیمچه  به عنوان زیرانداز ، روانداز، روکش پشتی ، کوله چوپانان(چمتا) و …استفاده می‌شود.

که به تازگی تأسیس شده‌است میتوانید نمونه‌هایی از گلیمچه را دیده و خرید کنید(گلیمچه سایتی برای خرید و فروش صنایع دستی هنرمندان ایران می‌باشد)

متکازین بافی

تاریخچه متکازین:

کسی نمی داند که در کجای این کره خاکی، “تار” از سر اتفاق از “پودی” عبور نمود و هسته اولیه بافت شکل گرفت. در هر قوم و سرزمینی می توان نشانه های نیاز به بافت را به تناسب موقعیت جغرافیایی یافت و برهمین اساس و نمادهای ماندگار، چرخه تکامل صنعت بافت را مورد بررسی قرار داد. نخستین نشانه های بافت در مازندران به حدود پنج هزار سال قبل از میلاد برمی گردد و وسایلی که در غار “کمربند” درنزدیکی بهشهر به دست آمده نشانگر ریسیدن نخ از پشم و موی بز به صورتی ابتدایی در آن زمان است.
دستگاه های بافت مازندران عمده “دووردی” بوده و از گذشته های دور، مازندرانی ها انواع البسه، حوله، رختخواب، پیچ گلیمچه های زیراندازی، پتو، عبا، چادرشب، جاجیم، گلیچ، ساچیم، گلیمچه و پارچه های ابریشمی را با مواد موجود در پیرامون خود یعنی الیاف پنبه، ابریشم، پشم و موی بز می بافتند. جاجیم بافی در آلاشت مازندران با دستگاه “دووردی” که به صورت افقی روی زمین مقابل بافنده قرار می گیرد بافته می شود. نقشهای جاجیم به شکل راه راه و از هفت رنگ قرمز، قهوه ای، نارنجی، سبز، مشکی، سفید و آبی که بسیار زیبا، درخشان و زنده هستند به وجود می آید. جاجیم، هم از طریق تار و پود پشمی و هم با تار پنبه ای و پود پشمی بافته می شود.

گلیمچه متکازین از دستبافته های مازندران

گلیمچه متکازین از دستبافته های مازندران

آشنایی با گلیمچه متکازین از دستبافته های مازندران

گلیمچه متکازین , نقوش گلیمچه ی متکازین به صورت خاص خلاصه شده و به اشکال هندسی تبدیل شده است که بدون استفاده از نقشه و به صورت ذهنی بافته می شود.

گلیمچه متکازین گلیمچه ی متکازین یکی از دستبافته های اصیل و زیبای مازندران می باشد.

روزگاری دستگاه بافت این گلیمچه در خانه ی همه ی روستائیان منطقه موجود بود و بافت آن بسیار رونق داشته

است و بافندگان، همه ی مراحل کار از چیدن پشم و نخ ریسی و رنگرزی و بافت

را خود انجام می دادند.

اما رفته رفته با فوت بافندگان قدیمی و مهاجرت نسل جوان منطقه به شهر و نبود تبلیغات و فروش مناسب،این

دستبافته ی زیبا نیز از رونق افتاده است.

گلیمچه متکازین از دستبافته های مازندران

گلیمچه متکازین:

گلیمچه متکازین، یکی از اصیل ترین بافته های مازندران است. طول این گلیمچه از ۱۰۰ تا ۱۵۰ سانتی متر و عرض آن از ۶۰ تا ۹۰ سانتی متر متغیر است و بافندگان برای داشتن گلیمچه ای با عرض بیشتر قطعات آن را از طول (پهلو) به هم می دوزند. تار گلیمچه متکازین از نخ پنبه ای با نمره ۲۰ دوازده لا و پود آن از پشم ۵ دولا می باشد اما در گذشته تار و پود هر دو از نخ پشمی تهیه می شد.

گلیمچه متکازین

گویا وجه تسمیه آن این بوده که برای مُتَکای زین اسب استفاده می شده و به گویش محلی به این نام (متکازین) خوانده شده و این روستا نیز به همان نام شهرت یافته است. البته ناگفته نماند که این گلیمچه علاوه بر روستای متکازین در اکثر روستاهای اطراف آن نیز بافته می شود. بیشتر نجاران قدیمی که به ساخت دستگاه بافت گلیمچه مشغول بوده اند متأسفانه در قید حیات نیستند و تنها شمار اندکی از این استادکاران باقی مانده اند که در صورت دریافت سفارش اقدام به ساخت دستگاه بافت می کنند. بیشتر دستگاهها موجود یا به صورت موروثی از درگذشتگان به بافندگان می رسد یا بعد از فوت بافنده دستگاه نیز به فروش می رسد. از استادکارانی که در بخش نجاری فعالیت می کردند می توان از آقایان سید غنی طاهری، سید مختار رجنایی و سید حسام کریمی نام برد.

موارد استفاده گلیمچه متکازین: روستاییان بیشتر از گلیمچه به عنوان زیرانداز، رختخواب پیچ، رویه کرسی، پادری و خوجین استفاده می کنند. ولی امروزه با توجه به سلیقه روز مورد مصرف این نوع گلیمچه ها و تقاضاها فرق کرده است و از عنوان به عنوان روتختی، رویه مبل، کوسن ، رومیزی، کیف و انواع موارد تزیینی استفاده می کنند.

متکازین بالشت پشتی

گلیمچه متکازین

بررسی نقوش در گلیمچه متکازین:

نقوش گلیمچه ی متکازین به صورت خاص خلاصه شده و به اشکال هندسی تبدیل شده است که بدون استفاده از نقشه و به صورت ذهنی بافته می شود. این نقوش در گذشته دارای مفاهیم خاص بوده اما هم اکنون از فلسفه نامگذاری بعضی از آنها اطلاع دقیقی در دست نیست. طرح ها در عین سادگی بسیار متنوع هستند و همگی ملهم از طبیعت و محیط زندگی بافنده می باشند. طرح هایی مانند آفتاب تیره، پیاله گل، سماقی، چهار برج قدیمی، به گل، پیاله، پنجوک (پنجه ی مرغ) چمازی (نوعی گیاه) آجری یا خشتی، چخماخی، تیغ ماهی، خورشیدی، لانه زنبوری، سوردوپیچ، شکوفه، سَربِن کلاه، یا دالبری ، خرچنگ چَنگِلی (به معنی انگشتان جمع شده ی دست در گویش مازندرانی) ، دارداری (دار به معنی درخت در گویش مازندرانی) و … در بافت متداول می باشند و به فراخور سلیقه بعضی در متن و بعضی در حاشیه گلیمچه قرار می گیرند.

منابع:

ویکی پدیا

سایت پرشین وی

ویستا

دانشنامه نمیک از تمامی هنردوستان ،اساتید ایران برای پیشرفت ایران عزیزمان در تمامی زمینه ها دعوت به همکاری می نماید شما عزیزان با با دادن نظر و ارسال اطلاعات تکمیلی خود در این زمینه برای پیشرفت کشور عزیزمان در علم و فن آوری میتوانید باعث پیشرفت و تکامل کشور شوید

راهای ارتباط با ما

ایمیل : info@nmik.ir

برای سهولت ارسال نظرات و ارتقاء دانشنامه شما همچنین میتوانید متن و عکسهای خود را در وات ساپ با این شماره :09014465636 ارسال نمایید.

با تشکر تیم نمیک