29/10/2020

نمیک

گروه پژوهشی توسعه فناوری نمیک

اجاق قراقی بافی

اجاق قراقی بافی

دستبافته اي پشمي ونعلي شکل براي حفاظت از فرش اصلي اتاق در مقابل شراره هاي آتش هیزم اجاق ( قُرُقِِِِ اجاق)

اجاق قراقی بافی

دستبافته اي پشمي ونعلي شکل براي حفاظت از فرش اصلي اتاق در مقابل شراره هاي آتش هیزم اجاق ( قُرُقِِِِ اجاق)

اجاق قراقی بافی

دستبافته ای پشمی که برای حفاظت از فرش اصلی اتاق یا زیراندازهای دیگر در مقابل اخگر، جرقه های آتش هیزم اجاق ( قُرُقِ اجاق) استفاده می شود. به اصطلاح محلی، نوعی قراق برای اجاق می باشد. نقوش اجاق قراقی هندسی و ذهنی می باشد و از لحاظ شیوه بافت و شکل ظاهری کاملا شبیه به جاجیم است و مصرف محلی دارد.

در استان اردبیل, عشایر دشت مغان نوعی پارچه دستبافت تمام پشمی می بافند که به لهجه محلی اجاق قراقی نامیده می شود.

وجه تسمیه نامگذاری بدین علت بوده که در جلوی اجاق و زیر منقل از آن استفاده می نمایند و نوعی حفاظ برای در امان بودن فرش یا زیراندازهای دیگر از شراره های آتش می باشد. به اصطلاح محلی نوعی قراق برای اجاق می باشد. نقوش اجاق قراقی هندسی و ذهنی می باشد و از لحاظ شیوه بافت و شکل ظاهری کاملا شبیه به جاجیم می باشد و مصرف محلی دارد.

اجاق قراقی بافی

معرفی و پیشینه‌ی اجاق‌‌قراقی‌بافی

اجاق‌‌قراقی‌بافی، یکی از شاخه‌های نساجی سنتی ایران و رشته‌ی بومی استان‌های آذربایجان‌شرقی و اردبیل است.

واژه‌ی ترکی اجاق [Ojaq]، به‌معنی دیگدان یا آتشدان و واژه‌ی ترکی قرق [Qoroq] به‌معنی ممانعت و بازداشتن است.

اُجاق‌قَراقی [Ojâq qarâqi] که مرکب از این دو واژه است، پارچه‌ی دست‌باف ضخیمی از جنس پشم و شبیه نعل اسب است که برای قُرُق‌کردن (محدودکردن) اجاق هیزمی و جلوگیری از نفوذ شراره‌هاي آتش به روی زیراندازهای کنار اجاق کاربرد دارد.

امروزه، این پارچه بیشتر به شکل مستطیل بافته شده و به‌عنوان زیرمنقلی به‌کار می‌رود.

اجاق قراقی بافی

قراقی‌ در ایران

منسوج اجاق‌‌قراقی در استان‌ آذربايجان‌شرقي، به‌ویژه در میان عشایر دشت‌مغان و نیز در استان اردبیل به‌میزان محدود و اغلب توسط زنان تولید شده و بیشتر توسط اهالی محلی استفاده می‌شود.

محصولات اجاق‌‌قراقی‌بافی

پارچه‌ی اجاق‌‌قراقی، از نظر نوع بافت، یکدست و یکنواخت بوده و دارای نقوش برجسته نیست. در بافت اجاق‌قراقی، نخ‌ها متناوباً از روی یکدیگر گذر کرده و در اثر پیوستگی نخ‌های تار و پود و درگیری آنها با یکدیگر، پارچه‌ای با مقاومت مطلوب تولید شده‌است.

اجاق قراقی بافی

منسوج اجاق‌قراقی مرغوب، باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

– تار و پود اجاق‌قراقی باید از جنس نخ پشمی باشد.

– تمام رنگ‌های به‌کاررفته در رنگرزی الیاف اجاق‌قراقی باید از ثبوت کافی برخوردار باشند. رنگ‌های طبیعی مزیت بیشتری نسبت به رنگ‌های شیمیایی دارد.

– اجاق‌قراقی باید عاری از عیب‌های ظاهری ذاتی ازقبیل گره‌دارشدن، دورنگی، رگه‌دارشدن، نایکنواختی شدید ردیف‌های بافته‌شده، ترکیدگی و بدقوارگی باشد.

– اجاق‌قراقی نباید دارای عیوب ظاهری عارضی ازقبیل پارگی، سوراخ‌شدگی، سوختگی، رنگ‌پس‌دادن، پوسیدگی، آثار رفوگری، ساییدگی، رنگ‌پریدگی، بیدخوردگی و نخ‌کشی باشد.

محصولات اجاق‌قراقی‌بافی، معمولاً شامل دو نوع زیر است:

– اجاق‌قراقی نعلی‌شکل؛ که اجاق آتش را از یک‌سو احاطه می‌کند. این محصول در گذشته بیشتر از اکنون کاربرد داشت؛ به همین دلیل امروزه به‌میزان کمتری تولید می‌شود.

منابع:

برزان

بیتوته

دانشنامه نمیک از تمامی هنردوستان ،اساتید ایران برای پیشرفت ایران عزیزمان در تمامی زمینه ها دعوت به همکاری می نماید شما عزیزان با با دادن نظر و ارسال اطلاعات تکمیلی خود در این زمینه برای پیشرفت کشور عزیزمان در علم و فن آوری میتوانید باعث پیشرفت و تکامل کشور شوید

راهای ارتباط با ما

ایمیل : info@nmik.ir

برای سهولت ارسال نظرات و ارتقاء دانشنامه شما همچنین میتوانید متن و عکسهای خود را در وات ساپ با این شماره :09014465636 ارسال نمایید.

با تشکر تیم نمیک