30/10/2020

نمیک

گروه پژوهشی توسعه فناوری نمیک

علوم پایه چهارم ابتدایی نکات مهم درس هاي 1 تا 13

پرسش و پاسخ علوم چهارم ابتدایی

پرسش و پاسخ علوم چهارم ابتدایی

علوم پایه چهارم ابتدایی نکات مهم درس هاي 1 تا 13

(درس اول) : زنگ علوم
دانشمندان به کمک مشاهداتی که انجام می دهند و اطلاعاتی که به دست می آورند ، درباره ي 
پاسخ پرسش هاي گوناگون پیش بینی هایی می کنند .

(درس دوم) : مخلوط ها در زندگی

اگر دو یا چند ماده را روي هم بریزیم به شکلی که خاصیت هیچ کدام از آنها تغییر نکند ، به آن یک 
مخلوط می گویند مانند : سالاد ، آجیل
مخلوط ها همیشه از چند ماده ي جامد تشکیل نمی شوند بلکه انواع گوناگونی دارند مثلا مخلوط آب 
و روغن ، یک نوع مخلوط مایع در مایع است ، مخلوط انواع میوه ها یا انواع سبزي ها از نوع مخلوط
جامد در جامد هستند و مخلوط خاکشیر و آب یک نوع مخلوط جامد در مایع است .
وقتی قند را در آب می اندازید و آن را هم می زنید ، ذره هاي قند به آرامی از هم جدا می شوند 
و بعد از مدتی به طور یک نواخت در آب پراکنده می شوند . در این حالت می گوییم مخلوط یک
نواخت است . به این نوع مخلوط ، محلول می گویند .
گاهی مخلوط هاي شفّاف به وجود نمی آیند . براي مثال اگر ماست را با آب مخلوط کنیم ، دوغ به 
دست می آید که شفّاف نیست . این نوع مخلوط ها ، محلول نیستند .
هر چه مواد ریزتر باشند ، به مدت زمان کمتري براي حل شدن در آب نیاز دارند . 
گرما بر حل شدن مواد در آب اثر دارد و هر چه آب گرم تر باشد ، مدت زمان کمتري براي حل 
شدن مواد در آن لازم است .
بیشتر مواد در دنیاي اطراف ما مخلوط هستند . 
براي جدا کردن مخلوط ها می توان از روش هایی مانند صاف کردن و بخار کردن استفاده کرد . 
از مخلوط آب با سیمان و ماسه و گچ در ساختمان سازي و از مخلوط آب و مواد خوراکی در آشپزي 
استفاده می شود .
ادویه ها ، شوینده ها و داروها مخلوط هاي مهمی هستند که براي سلامتی و پاکیزگی ما لازم هستند . 
برخی مخلوط ها مانند شوینده ها و رنگ ها براي جانداران و طبیعت مضرّند . بنابراین باید از آن ها 
درست استفاده کنیم .
من براي استفاده ي درست از مخلوط ها : 
– هنگام شستن دست ها ، در استفاده از مایع دست شویی زیاده روي نمی کنم .
– هیچ گاه شوینده هاي مختلف را با هم مخلوط نمی کنم ، زیرا ممکن است مرا بیمار کند .
– هیچ گاه محلول ها و مخلوط هایی را که نمی شناسم ، نمی چشم .
– هنگام استفاده از مواد و مخلوط ها حتما برچسب روي آنها را با دقت می خوانم .

(درس سوم) : انرژي نیاز هر روز ما

بدن ما براي انجام کارهاي مختلف به انرژي نیاز دارد . 
وسایل گوناگون مانند : اتو ، بخاري ، جارو برقی ، و آسانسور نیز براي انجام دادن کار ، انرژي 
مصرف می کنند .
انرژي شکل هاي گوناگونی دارد از جمله : انرژي حرکتی ، انرژي نورانی ، انرژي صوتی و انرژي 
گرمایی .
همه ي اجسامی که حرکت می کنند ، انرژي دارند . به این انرژي ، انرژي حرکتی می گویند . 
در جاهایی که باد زیادي می وزد ، از انرژي آن براي تولید انرژي الکتریکی استفاده می کنند . مانند 
نیروگاه بادي منجیل و آسیاب بادي واقع در شهر یزد .
آب جاري مانند باد انرژي دارد و می تواند سنگ ها را جا به جا کند . 
از انرژي آب جاري استفاده هاي گوناگونی می شود مثلا با استفاده از انرژي آب جاري ، برق تولید 
می کنند و در زمان هاي گذشته ، براي آرد کردن غلّات از آسیاب آبی استفاده می کردند .
انرژي می تواند از شکلی به شکل دیگر تبدیل شود . 
هواي گرم انرژي دارد . این انرژي انرژي گرمایی نام دارد . 
نفت ، بنزین ، گازوئیل از انواع سوخت ها هستند . این مواد می سوزند و انرژي گرمایی تولید می 
کنند .
در خودروها ، با سوختن بنزین ، انرژي گرمایی به انرژي حرکتی تبدیل و با عث می شود خودرو به 
حرکت در بیاید .
نوري که از چشمه هاي نور می تابد ، انرژي دارد . خورشید با تابش نور ، سبب رشد گیاهان می 
شود .
باد ، آب جاري ، سوخت ها و خورشید ، منبع انرژي هستند . 
خورشید بزرگ ترین منبع انرژي است . روشنایی و گرماي کره ي زمین از خورشید است . این 
انرژي ، پاك ، ارزان و بی پایان است .
صدا انرژي دارد . به انرژي صدا ، انرژي صوتی می گویند . مثلا صداي هواپیما ، با انرژي صوتی که 
دارد ، شیشه ي پنجره ها را می لرزاند .
سهم ما در حفاظت از منابع انرژي ) : مقدار سوخت ها که با استفاده از آن ها می توان انرژي ) 
گرمایی تولید کرد ، کم است و روزي به پایان می رسند . پس باید از مصرف بیجاي آن ها خودداري
کنیم و با انجام دادن کارهاي درست ، منابع انرژي را حفظ کنیم .
براي حفاظت از منابع انرژي : 
– من در زمستان به جاي زیاد کردن شعله ي بخاري ، لباس گرم می پوشم .
– خانواده ي من براي رفت و آمد در شهر ، به جاي خودروي شخصی از وسایل نقلیه ي عمومی
استفاده می کنند .

(درس چهارم) : انرژي الکتریکی

یکی از شکل هاي انرژي ، انرژي الکتریکی است . 
بیشتر وسایل و دستگاه هایی که ما در خانه ها ، کارخانه ها ، فروشگاه ها و بیمارستان ها از آن ها 
استفاده می کنیم ، با انرژي الکتریکی کار می کنند ( مانند : تلویزیون ، آسانسور ، لامپ ، اتو و … )
در این وسایل ، انرژي الکتریکی به شکل هاي دیگر انرژي تبدیل می شود .
انرژي الکتریکی در نیروگاه هاي برق تولید می شود و از راه کابل ها و سیم ها به خانه ي شما ، 
مدرسه ها ، کارخانه ها ، بیمارستان ها و … منتقل می شود .
باتري ها می توانند انرژي الکتریکی را ذخیره کنند . 
الکتریسیته به وسیله ي سیم از باتري جاري می شود و لامپ را روشن می کند . پس از روشن 
کردن لامپ ، الکتریسیته از سیم دیگر به باتري بر می گردد .
با استفاده از کلید می توانیم لامپ را روشن و خاموش کنیم . 
بعضی از جسم ها مانند میخ آهنی ، گیره ي کاغذ فلزّي ، سکّه و سیم مسی ، الکتریسیته را عبور می 
دهند . به این جسم ها ، رساناي الکتریکی می گویند .
بعضی از جسم ها مانند چوب ، پلاستیک و شیشه ، الکتریسیته را از خود عبور نمی دهند ، به این 
جسم ها نارساناي الکتریکی می گویند .
انرژي الکتریکی یکی از پر مصرف ترین انرژي ها در سراسر جهان است . مهمترین منبع تولید این 
انرژي ، سوخت ها هستند .
مقدار سوخت ها محدود است یعنی آن ها پس از مدتی مصرف کردن تمام می شوند پس باید از 
مصرف بی رویه ي سوخت ها خودداري کنیم .
من براي محافظت از منابع انرژي : 
– موقع ترك اتاق لامپ ها را خاموش می کنم .
– پس از خاموش کردن تلویزیون با کنترل ، کلید برق آن را قطع می کنم .
– و …

(درس پنجم) : گرما و ماده

از دماسنج براي اندازه گیري دما ، استفاده می شود . 
برخی از دماسنج ها عبارتند از : دماسنج دیجیتالی – دماسنج پزشکی – دماسنج دیواري – دماسنج 
نواري
براي اندازه گیري دما از درجه ي سلسیوس استفاده می شود . 
گرما باعث افزایش دما و سرما باعث کاهش دما می شود . بنابراین در تابستان ، گرماي هوا باعث 
افزایش دما و در زمستان ، سرماي هوا باعث کاهش دما می شود .
به موادي مانند فلز ها که گرما را عبور می دهند ، رساناي گرما و به موادي مانند چوب و پلاستیک 
که گرما از آن ها به خوبی عبور نمی کند ، نارساناي گرما می گویند .
فلاسک ظرفی است که مایع ها را براي مدت طولانی تري گرم و یا سرد نگه می دارد . 
در زمستان با سوزاندن هیزم ، گاز و نفت ، گرماي مورد نیاز خانه هاي خود را تامین می کنیم . 
با استفاده از مواد نارسانا ، می توانیم از هدر رفتن گرما در زمستان و از ورود گرما در تابستان 
جلوگیري کنیم . با این کار ما در ذخیره کردن انرژي سهیم هستیم .
براي جلوگیري از هدر رفتن گرما : 
– من در روزهاي خیلی سرد و خیلی گرم که کولر و بخاري روشن است پنجره ها را باز نمی گذارم .
– من و خانواده ام از درزگیر براي پوشاندن فاصله ي بین در و پنجره ها استفاده می کنیم .
من و خانواده ام در روزهاي سرد ، از پرده هاي ضخیم براي پوشاندن پنجره ها استفاده می کنیم .
و …

(درس ششم) : سنگ ها

سنگ ها از نظر ویژگی هاي ظاهري مانند : رنگ ، زبري ، صافی ، سختی و اندازه ي ذره هایشان 
متفاوت اند .
انواع سنگ ها : 1- سنگ هاي رسوبی 2- سنگ هاي آذرین 3- سنگ هاي دگرگونی 
رود هنگام سرازیر شدن از کوه ، سنگ ها و ذره هاي ریز و درشت را با خود به حرکت در می آورد 
. سنگ هاي ریزتر و گل و لاي ، همراه رود حرکت می کنند تا وارد دریا و دریاچه شوند . این ذره ها
پس از وارد شده به دریا و دریاچه ، ته نشین می شوند و لایه لایه روي هم قرار می گیرند . این
لایه ها پس از گذشت سال هاي طولانی سخت می شوند و سنگ هاي رسوبی را تشکیل می دهند .
درون زمین بسیار گرم است . سنگ ها در درون زمین به دلیل گرماي زیاد به حالت مذاب اند . 
این مواد مذاب پس از سرد شدن ، سنگ هاي آذرین را تشکیل می دهند .
برخی از سنگ ها بر اثر گرما و فشار زیاد تغییر می کنند ، به همین سبب به آن ها سنگ هاي 
دگرگونی می گویند مانند سنگ مرمر .
استفاده هایی که از سنگ ها می شود : ما در زندگی خود از وسایل و مواد گوناگونی استفاده می 
کنیم که بعضی از آن ها را از سنگ می سازند . مغز مداد شما ، گچی که با آن روي تخته می نویسید
و گچی که دیوار ها را با ان سفید می کنند ، پنجره هاي فلزّي ، دست گیره هاي در ، بیشتر وسایل
آشپزخانه و حتی نمکی که در غذا می ریزیم ، از سنگ هاي گوناگون تهیه می شوند .
سنگ آهن ، نوعی سنگ است که از آن ، آهن تهیه می کنند و در همه جا یافت نمی شود . 
در کارخانه ي ذوب آهن ، فلزّ آهن را از سنگ آهن به دست می آورند . 
استفاده زیاد از سنگ ها با عث می شود که این منبع ارزشمند با سرعت بیشتري به پایان برسد . 
براي حفاظت از منابع خدادادي و جلوگیري از آسیب رسیدن به انسان و جانوران : 
– من زباله هاي فلزّي را در طبیعت رها نمی کنم .
– من در طبیعت ، سنگ ها را جا به جا نمی کنم ، چون برخی جانوران کوچک زیر سنگ ها زندگی می
کنند .
– من مدادم را بیهوده نمی تراشم .
و …

(درس هفتم) : آهن ربا در زندگی

آهن ربا همه ي جسم هاي فلزي را جذب نمی کند . آهن ربا ورق آلومینیمی و سیم مسی را جذب 
نمی کند . جسم هاي فلزي مانند میخ و گیره ي کاغذ که آهنی هستند ، جذب آهن ربا می شوند .
خاصیت آهن ربایی در وسط آهن ربا ، از قسمت هاي دیگر کمتر است . 
به قسمت هایی از آهن ربا که خاصیت آهن ربایی بیشتري دارد ، قطب هاي آهن ربا می گویند . هر 
آهن ربا دو قطب دارد .
نشان می دهند . S و قطب جنوب آهن ربا را با علامت N قطب شمال آهن ربا را با علامت 
وقتی دو آهن ربا را به هم نزدیک می کنیم ، قطب هاي همنام آهن ربا ، یکدیگر را دفع و قطب هاي 
غیر همنام یکدیگر را جذب می کنند .
برخی از اجسام آهنی ، مانند میخ را اگر با آهن ربا مالش دهیم ، خاصیت آهن ربایی پیدا می کنند . 
با استفاده از آهن ربا می توان جهت هاي جغرافیایی را پیدا کرد . 
در مسافرت هاي دریایی و هوایی براي تعیین مسیر حرکت کشتی ها و هواپیماها از قطب نما 
استفاده می کنند .
یکی از روش هاي جا به جا کردن جسم ها ، استفاده از آهن رباي الکتریکی است .در بعضی از 
جرثقیل ها از این آهن ربا براي بالا بردن وسیله هاي آهنی استفاده می شود .
کارت هاي اعتباري که مردم براي پرداخت هاي خود از آن ها استفاده می کنند ، خاصیت آهن ربایی 
دارند .
اگر زباله ها را در طبیعت رها کنیم ، به محیط زیست آسیب می زنند . با بازیافت زباله هاي خشک ، 
مانند قوطی هاي فلزي و طرف هاي پلاستیکی دور ریز ، می توانیم محیط زیست پاکیزه اي داشته
باشیم . با این کار منابع فلزي را براي آینده حفظ می کنیم و مانع از نابودي محل زندگی جانوران می
شویم .
براي بازیافت زباله ها ، من زباله هاي کاغذي را جداگانه جمع آوري می کنم . من و خانواده ام ، 
قوطی هاي فلزي نوشیدنی ها ، آب میوه و مواد غذایی را در سطل جداگانه می ریزیم و تحویل
مراکز جمع آوري زباله هاي خشک می دهیم .
(درس هشتم) : آسمان در شب
فاصله ي ستاره ها با زمین ، به یک اندازه نیست . برخی دورتر و برخی نزدیک ترند . 
ستاره شناسان در قدیم با دیدن ستاره ها در شب ، موجوداتی را در ذهن خود تصور می کردند و 
براي آن ها نامی انتخاب می کردند . خرس بزرگ ( دب اکبر ) یکی از آن هاست .
همه ي نقطه هاي نورانی که هنگام شب در آسمان مشاهده می کنیم ، در مجموعه اي به نام 
کهکشان قرار دارند . کهکشانی که ما در آن زندگی می کنیم ، به راه شیري معروف است . کهکشان
ما تعداد بسیار زیادي ستاره دارد . خورشید یکی از ستاره هاي این کهکشان است . خورشید از
خود نور دارد و به همین دلیل به آن ستاره می گویند .خورشید نزدیک ترین ستاره به زمین است .
زمین به دور خورشید می چرخد . به همراه زمین ، هفت سیاره ي دیگر هم به دور خورشید می 
چرخند . خورشید و هر چیزي که به دور آن می گردد ، منظومه ي خورشیدي ( منظومه ي شمسی )
نامیده می شود .
سیاره ها به دور خورشید می گردند . آن ها از خود نور ندارند و نور خورشید را بازتاب می کنند . 
سیاره ها به ترتیب عبارتند از : تیر ( عطارد ) – زهره ( ناهید ) – زمین ( ارض ) – بهرام ( مرّیخ ) – 
مشتري ( برجیس ) – کیوان ( زحل ) – اورانوس – نپتون
دورترین سیاره ي منظومه ي شمسی ، نپتون است که جنس آن از گاز است . 
سیاره ي ناهید ( زهره ) را می توانیم گاهی قبل از طلوع خورشید و گاهی بعد از غروب خورشید در 
آسمان مشاهده کنیم .
سیاره ي بهرام از روي زمین ، به شکل نقطه اي نورانی به رنگ قرمز دیده می شود و جنس آن از 
سنگ است .
به مسیر حرکت سیاره ها به دور خورشید ، مدار می گویند . 
زمین داراي هوا ، آب و خاك است . نه زیاد گرم و نه زیاد سرد است . به همین دلیل جاي مناسبی 
براي زندگی گیاهان ، جانوران و انسان است . سیاره ي زمین از فضا به شکل کره ي آبی و سفید
زیبایی دیده می شود .
از یک دور گردش هر سیاره به دور خورشید ، سال به وجود می آید . سال زمین حدود 365 شبانه روز است . 
تقویم کشور ما بر اساس گردش زمین به دور خورشید تنظیم شده است . 
سال سیاره ي نپتون از بقیه ي سیاره ها طولانی تر است . سیاره ها هر چه از خورشید دورتر باشند 
، مداري که بر روي آن به دور خورشید می چرخند ، طولانی تر و بزرگ تر می شود .
ماه به دور زمین می چرخد . ماه از همه ي سیاره ها و ستاره ها به زمین نزدیک تر است . ماه از 
خود نوري ندارد و نور خورشید را بازتاب می کند . به این نور مهتاب می گویند .
در کره ي ماه ، آب و هوا وجود ندارد . سطح آن ناهموار و داراي تعداد زیادي گودال هاي کوچک و 
بزرگ است .
چرخش ماه به دور زمین ، حدود چهار هفته طول می کشد که به آن ماه قمري می گویند . 
حدود هزار سال پیش ، اولین رصدخانه در شهر ري ایران ساخته شد . در رصدخانه ها ، ستاره 
شناسان با استفاده از ابزار هاي مختلف ، ستاره ها و سیاره ها را مطالعه می کنند .
اولین سفر انسان به فضا ، سفر به کره ي ماه بوده است . 
دانشمندان تا کنون دریافته اند که زمین تنها سیاره اي است که گیاهان ، جانوران و انسان ها روي 
ان زندگی می کنند .

 (درس نهم) : بدن ما  1

بدن ما و همه ي جانداران از سلّول ساخته شده است . سلّول ها زنده اند . 
وقتی سلّول هاي پوست آسیب می بینند ، سلّول هاي جدید جاي آن ها را می گیرند و زخم بهبود 
پیدا می کند .
سلّول ها بسیار کوچک اند . مثلا میلیون ها سلّول پوست روي یک میلیمتر از خط کش جا می گیرند . 
براي دیدن سلّول ها باید از میکروسکوپ استفاده کرد . میکروسکوپ ابزاري است که می تواند 
اجسام را چند هزار برابر بزرگ تر از اندازه ي واقعی شان نشان دهد .
در بدن ما میلیون ها میلیون سلّول وجود دارد و این سلّول ها شکل هاي مختلفی دارند . 
هر سلّول معمولا از سه قسمت تشکیل شده است : 1-پرده ي دور سلّول یا غشاء 2 -سیتوپلاسم 
-3 هسته
وقتی بدن رشد می کند ، تعداد سلّول ها افزایش می یابد . 
وقتی بخشی از بدن آسیب می بیند ، سلّول هاي آن بخش تقسیم می شوند و سلّول هاي جدیدي را 
تولید می کنند .
غذایی که می خوریم ، آبی که می نوشیم و هوایی که تنفس می کنیم ، نیاز سلّول هاي بدن ما را 
برطرف می کنند . سلّول ها به این مواد نیاز دارند تا زنده بمانند ، رشد کنند و تقسیم شوند .
گوارش غذا از وقتی که آن را وارد دهان می کنیم آغاز می شود . گوارش سبب می شود تا غذا آن 
قدر ریز شود که ذره هاي آن بتوانند وارد سلّول هاي بدن شوند .
من براي حفظ سلامت بدن خود : غذا را همیشه به خوبی می جوم . نوشابه زیاد نمی نوشم . شیر 
زیاد می نوشم . نوشیدنی و غذاي خیلی داغ و خیلی سرد نمی خورم .
( (درس دهم) : بدن ما ( 2
شُش ها مقداري هوا را در خود جاي می دهند . هر چه شُش ها بزرگ تر باشد ، هواي بیشتري را 
در خود جاي می دهد .
وقتی نفس می کشیم هوا از ر اه بینی یا دهان وارد لوله ي ناي می شود . هوا از ناي به شاخه هاي 
باریک تر آن می رود و سپس وارد دو تا شُش می شود . به این عمل دم می گویند .
وقتی هوا را از بینی یا دهان خارج می کنیم ، هوا از همان مسیر برمی گردد . به این عمل بازدم می 
گویند .
خون در سراسر بدن در لوله هایی به نام رگ جریان دارد و مواد گوناگون را از راه رگ ها جا به جا 
می کند . خون مواد غذایی را به سلّول هاي بدن می رساند و مواد دفعی را از سلّول ها می گیرد .
در خون سلّول هایی به نام گلبول قرمز وجود دارند . گلبول هاي قرمز اکسیژن و کربن دي اکسید 
را جا به جا می کنند .
قلب مانند یک تلمبه خون را با فشار به درون رگ ها می فرستد . 
سرخ رگ ها خون را از قلب خارج می کنند و به بخش هاي مختلف بدن می رسانند . 
سیاه رگ ها خون بخش هاي مختلف بدن را وارد قلب می کنند . 
در قسمت هاي مختلف بدن رگ هاي بسیار باریکی به نام مویرگ وجود دارد . مویرگ ها مواد لازم 
را به سلّول هاي بدن می رسانند .
وجود نبض نشان می دهد که خون در سرخ رگ ها حرکت می کند و تعداد نبض ها با تعداد ضربان 
قلب مساوي است . تعداد ضربان قلب یک انسان بالغ و سالم معمولا 75 بار در دقیقه است .
اگر ما غذاهاي پرچرب بخوریم ، ممکن است در بزرگسالی قلب و رگ هایمان درست کار نکنند . 
زیرا مواد چربی که در غذا وجود دارند به سرخ رگ ها می چسبند و حرکت خون را سخت می کنند .
خوردن انواع میوه ها ، سبزي خوردن ، زیتون و گردو براي قلب مفید است . ورزش کردن نیز کمک 
می کند تا قلب بهتر کار کند .
سلّول هاي روده ي باریک ، مواد غذایی و شُش ها ، اکسیژن را به خون می رسانند تا خون آن ها را 
به سلّول هاي مختلف مانند سلّول هاي دست و پا و مغز ببرند .
گلبول هاي قرمز خون ، اکسیژن را از شُش دریافت می کنند و کربن دي اکسید را به شُش می 
دهند .
خون کربن دي اکسید را از سلّول هاي بدن جمع آوري می کند و به شش ها می دهد تا از بدن 
خارح شوند . سلّول ها ، مواد دفعی دیگري مثل آب اضافی را به خون می دهند . خون این مواد را
به کلیه ها می برد .
کلیه ها خون را تصفیه می کنند و مواد دفعی را به شکل ادرار در می آورند . 
ادرار در مثانه جمع می شود و با پر شدن مثانه ، فرد احساس دفع پیدا می کند . 
بدن ما علاوه بر غذاي سالم به هواي سالم نیاز دارد . اگر نیازهاي بدن ما به خوبی برطرف شود ، 
بخش هاي مختلف بدنمان درست کار می کنند و سالم می مانیم .
من باري حفظ سلامت بدن خود : هر روز ، به اندازه ي کافی آب می نوشم . با دفع کردن به موقع 
ادرار ، از کلیه هاي خودم مراقبت می کنم . در روزهایی که هوا آلوده است ، بیرون از خانه بازي
نمی کنم .

(درس یازدهم) : بی مهره ها

کرم خاکی از مواد موجود در خاك تغذیه می کند . 
کفشدوزك ، جانوران کوچکی مانند شته را می خورد . 
شته ، شیره ي گیاه را می مکد . 
مورچه ، شیره اي را که شته می مکد ، می خورد . دانه ي گیاهان را هم می خورد . 
عنکبوت ، شکارچی مورچه و جانوران کوچک است . 
مار ستون مهره دارد و جانوري مهره دار است در حالی که کرم خاکی ستون مهره ندارد . به 
جانورانی که ستون مهره ندارند ، جانوران بی مهره می گویند .
مورچه ، کفشدوزك ، شته ، عنکبوت و بسیاري از جانوران دیگر بی مهره اند . 
دانشمندان بی مهره ها را در گروه هاي ( کرم ها – حشرات – عنکبوتیان – سخت پوستان – 
هزارپایان ) تقسیم بندي می کنند .
دانشمندان کرم خاکی و جانوارن مانند آن را در گروه کرم ها طبقه بندي می کنند . 
زالو کرمی است که در باتلاق ها و گاهی در جوي آب زندگی می کند .زالو از خون جانوران دیگر 
تغذیه می کند .
کرمک کرمی است که در روده ي انسان ، به ویژه روده ي کودکان ، زندگی می کند . کرمک از غذاي 
بدن ما استفاده می کند و ما را بیمار می کند .
اگر پس از رفتن به دست شویی و پیش از غذا خوردن دستهایمان را با آب و صابون بشوییم و 
همیشه ناخان هایمان را کوتاه نگه داریم ، می توانیم از آلوده شدن خود به کرمک جلوگیري کنیم .
برخی از کرم ها مفیدند . مثلا انسان نوعی کرم خاکی را پرورش می دهد که کود تولید می کند . 
این کود رشد گیاهان را افزایش می دهد . همچنین زالو را براي استفاده در پزشکی پرورش می
دهند .
دانشمندان بی مهره هایی مانند مورچه ، کفشدوزك و شته را در گروه حشرات طبقه بندي می کنند 
حشرات فراوان ترین جانوران روي زمین اند . 
حشرات شش پاي بند بند ، دو شاخک و بدن چند قسمتی دارند . برخی از حشرات بال دارند . 
برخی از حشرات ما را بیمار می کنند . شپش حشره اي است که از خون انسان تغذیه می کند . این 
حشره در لا به لاي موهاي انسان زندگی می کند و در آنجا تخم می گذارد . شپش موجب خارش
شدید پوست می شود .
عنکبوت تارهاي چسبناك می تَنَد و با آن ها شکار خود را به دام می اندازد . 
عنکبوت بدن دو قسمتی و هشت پاي بند بند دارد . عنکبوت ، عقرب و جانوران شبیه آن ها را در 
گروه عنکبوتیان طبقه بندي می کنند .
خر خاکی از گروه سخت پوستان است . خرچنگ و میگو را هم در گروه سخت پوستان طبقه بندي 
می کنند .
خر خاکی در جاهی مرطوب و تاریک زندگی می کند و بدن بند بند ، دو شاخک دراز و پاهاي زیادي 
دارد . پوسته ي محکمی از بدن این جانور محافظت می کند .
هزار پاها مانند خر خاکی در جاهاي تاریک و مرطوب زندگی می کنند . 
دانشمندان ، عنکبوتیان ، حشرات ، سخت پوستان و هزارپایان را در یک گروه بزرگ به نام 
بندپایان طبقه بندي می کنند .
بدن بند پایان پوشش سختی دارد . آن ها هنگام رشد کردن چند بار پوشش سخت خود را عوض 
می کنند . به این کار پوست اندازي می گویند .
جانوران بی مهره ي دیگري نیز وجود دارند که در آب و خشکی زندگی می کنند از جمله : حلزون ، 
ستاره ي دریایی ، صدف دو کفه اي ، هشت پا و عروس دریایی .
من براي حفاظت از جانوران : هرگز لانه ي جانوران را در بیابان ، دشت ، ساحل و جاهاي دیگر خراب 
نمی کنم .
هرگز در ساحل دریا و رودخانه که محل زندگی بسیاري از جانوارن است ، زباله نمی ریزم . 
(درس دوازدهم) : گوناگونی گیاهان
دانشمندان گیاهانی را که دانه ي یک قسمتی دارند ، تک لپه وگیاهانی را که دانه ي دو قسمتی 
دارند ، دو لپه می نامند .
همه ي گیاهان تک لپه و دولپه ، گلدارند . 
از قسمت هاي مختلف گل می توان ( گلبرگ – پرچم – کاسبرگ و مادگی ) را نام برد . 
اگر دانه هاي گَرده از پرچم به روي مادگی منتقل شوند ، به این عمل گرده افشانی می گویند گاهی 
باد ، جانوران و انسان به عمل گرده افشانی کمک می کنند .
معمولا پس از گرده افشانی ، قسمتی از مادگی به میوه تبدیل می شود . دانه در درون میوه ، 
تشکیل می شود .
دانه رشد می کند و یک گیاه جدید را به وجود می آورد . از یک دانه ي باقلا ، یک گیاه باقلا و از یک 
دانه ي کاج ، یک درخت کاج به وجود می آید .
گیاهانی مانند کاج ، باقلا و گوجه فرنگی با دانه تولید مثل می کنند . این گیاهان را دانه دار می 
گویند .
گیاهانی مانند خزه و سرخس که دانه ندارند ، با هاگ تولید مثل می کنند . این گیاهان بیشتر در 
مکان هاي مرطوب رشد می کنند .
ما از میوه ، دانه ، برگ ، ساقه و ریشه ي گیاهان گوناگون استفاده می کنیم . از گیاهان انواع 
داروها ، روغن ، رنگ ، کاغذ و حتی پارچه تهیه می کنیم . زندگی ما به گیاهان وابسته است پس
باید بکوشیم تا از گیاهان محافظت کنیم .
براي حفظ و نگه داري گیاهان : من شاخه ي درخت و گل ها را نمی شکنم . هیچ گاه روي درخت 
یادگاري نمی نویسم . من و همکلاسی هایم گیاهانی مانند ریحان ، گوجه فرنگی و خیار را در گلدان
می کاریم و از محصول آن ها استفاده می کنیم . از گل و درخت حیاط خانه ي خودمان مراقبت می
کنم .

(درس سیزدهم) : زیستگاه

ویژگی هاي موجودات زنده : 
– رشد می کنند
– حرکت می کنند
– نفس می کشند
– غذا می خورند
– موجوداتی شبیه به خود را تولید می کنند
گیاهان و جانوران ، موجودات زنده ي بوستان اند . در حالی که خاك ، آب ، هوا و نور موجودات غیر 
زنده ي بوستان هستند .
به جانورانی که از گیاهان تغذیه می کنند ، گیاه خوار می گویند . 
به جانورانی که از جانوران دیگر تغذیه می کنند ، گوشت خوار می گویند . 
به جانورانی که هم گیاه و هم گوشت می خورند ، همه چیز خوار می گویند . 
به ارتباط غذایی موجودات زنده ، زنجیره ي غذایی می گویند . 
از ارتباط چند زنجیره ي غذایی ، شبکه ي غذایی به وجود می آید . 
هر موجود زنده در جایی زندگی می کند که براي تغذیه ، تنفس ، رشد ، تولید مثل و حرکت کردن 
او مناسب باشد . به این مکان زیستگاه آن موجود زنده می گویند .
زیستگاه بعضی از ماهی ها رودخانه ، دریاچه ، دریا و اقیانوس است . یک آکواریوم کوچک ، 
زیستگاه یک یا چند ماهی است که در آن زندگی می کنند . زیستگاه کرم خاکی ، خاك مرطوب است
بوستان زیستگاهی است که انسان آن را می سازد . انسان زیستگاه هاي طبیعی را تغییر می دهد . 
گاهی آن ها را با فعالیت هاي خود مثل جاده سازي ، ساختن شهرك و کارخانه از بین می برد .
من براي حفاظت از زیستگاه ها : پرندگان و جانوران را در قفس نگه نمی دارم و آن ها را آزاد می 
کنم تا به زیستگاهشان بروند . هر گاه به جنگل ، مزرعه و بوستان می روم ، به گیاهان و موجودات
آن جا آسیب نمی رسانم . در فعالیت هاي حفظ محیط زیست شرکت می کنم . وقتی با خانواده ام به
گردش می روم ، حتما هنگام برگشت ، آتش را خاموش می کنم .

گروه آموزشی نمیک

دانشنامه نمیک از تمامی هنردوستان ،اساتید ایران برای پیشرفت ایران عزیزمان در تمامی زمینه ها دعوت به همکاری می نماید شما عزیزان با با دادن نظر و ارسال اطلاعات تکمیلی خود در این زمینه برای پیشرفت کشور عزیزمان در علم و فن آوری میتوانید باعث پیشرفت و تکامل کشور شوید

راهای ارتباط با ما

ایمیل : info@nmik.ir

برای سهولت ارسال نظرات و ارتقاء دانشنامه شما همچنین میتوانید متن و عکسهای خود را در وات ساپ با این شماره :09014465636 ارسال نمایید.

با تشکر تیم نمیک