30/10/2020

نمیک

گروه پژوهشی توسعه فناوری نمیک

تفرشی دوزی ،درویشی دوزی

تفرشی دوزی یا درویشی دوزی یکی از رودوزی‌های سنتی است که عمده تولیدات آن مربوط به شهرستان تفرش می‌شود.

تفرشی دوزی

درویشی دوزی

 

تفرشی دوزی

تفرشی دوزی یا درویشی دوزی یکی از رودوزی‌های سنتی است که عمده تولیدات آن مربوط به شهرستان تفرش می‌شود.

تفرشی دوزی تکنیک ساده‌ای دارد و به صورت دوخت در حاشیه‌های پهن پارچه ایجاد می‌شود. این نوع دوخت شباهت زیادی به چشمه دوزی دارد، با این تفاوت که کشش نخ نسبت به چشمه دوزی کمتر است.

تاریخچه تفرشی دوزی

صنایع دستی و تمدن در ایران دارای سابقه دیرینه ای است. قدیمی ترین مرحله زندگی بشر در ایران بر طبق آثار بر جای مانده به «عصر حجر میانه» بر می گردد.

مدارک موجود در «غارهوتو» یا همان «غار کمربند» که در نزدیکی بهشهر فعلی است، نشان می دهد که حدود 6000 سال قبل از میلاد کشت غلات در ایران مرسوم بوده و محصولات به وسیله داسی که از سنگ چخماق ساخته شده بود و لبه دندانه داری داشته است، درو می شده اند.

تفرشی دوزی

ابزار دوخت تفرشی دوزی

ابزار دوخت شامل نخ رنگی، سوزن، کاغذ طرح و پارچه زمینه کار استدر این رودوزی ، طراحی بر روی پارچه انجام نمی گیرد ، نقوش کاملا ذهنی است و از طریق شمارش تار و پود پارچه با دوختی شلالی به وجود می آید.

تفرشی دوزی

مواد اولیه تفرشی دوزی

پارچه :

درویش دوزی بر روی پارچه هایی که بافتی ساده و تار و پودی قابل شمارش دارند انجام می پذیرد ؛ مانند پارچه های فاستونی که از آن برای دوخت رومیزی و همچنین پارچه های درشت بافتی چون کنفی که برای دوخت لباس ، کیف و سایر وسایل استفاده می شوند.

نخ :

از نخ های عمامه ، دمسه و در بعضی مواقع از نخ ابریشم در دوخت آن مورد استفاده قرار می گیرد.

سوزن :

از سوزن بیتوین که دارای طول متوسط است برای دوخت پارچه هایی با ضخامت زیاد مانند فاستونی ، کنفی و همچنین پارچه هایی با ضخامت متوسط استفاده می کنند.

انگشتانه :

این وسیله نباید هیچ فشاری بر انگشت وارد کند و باید متناسب با انگشت سوم دست باشد.

قیچی :

از قیچی در اندازه متوسط برای سوراخ کردن پارچه و از قیچی کوچک برای چیدن سر و انتهای نخ ها استفاده می کنند.

کارگاه گلدوزی :

از نوع گرد آن برای کار های کوچک و ظریف و از نوع مستطیل آن برای کارهای بزرگ استفاده می کنند.

ساده ترین این رودوزی به این طریق انجام می پذیرد که در ابتدا با کشیدن سه نخ از طول و عرض پارچه ، مربع هایی به عرض 1×1 سانتی متر ایجاد می گردد. سپس این مربع ها را با نخ ابریشمی همرنگ پارچه می دوزند ؛ سپس با نخی به رنگ متفاوت به تزئین آن می پردازند.

تفرشی دوزی

روش دوخت تفرشی دوزی

این نوع دوخت که از تکنیک بسیار ساده ای برخودار است و به صورت حاشیه هایی پهن بر روی پارچه ایجاد می گردد شباهت زیادی به چشمه دوزی دارد با این تفاوت که در آن به نسبت چشمه دوزی نخ کشی کمتری انجام می شود. نحوه دوخت آن ساده و راحت است و فقط از شلال تشکیل می شود. ساده ترین شکل تهیه سوزن دوزی درویش به این صورت است که:

تفرشی دوزی

روش اول:

1- کشیدن طرح مورد نظر و دلخواه بر روی کاغذ شطرنجی

2- گذاشتن طرح بر روی جای مورد نظر وکوک گرفتن اطراف آن

3- شروع دوخت بر روی کاغذ (به این صورت که نخ مورد نظر را بر داشته، ردیف های افقی را به صورت رفت وبرگشت کار میکنیم سپس ردیف های عمودی را دوخت می کنیم که کامل کننده طرح می باشد.

4-پس از اتمام طرح کاغذ را نم دار کرده ،سپس کاغذ را به آرامی از پارچه جدا می کنیم.

5-از پشت کار را اتو می زنیم.

6-در صورت نیاز آنرا آستر کشی میکنیم.

روش دوم:

این روش که به صورت تار کشی انجام میشود و نیازی به کشیدن نقش روی پارچه نیست، بلکه طرحها کاملا ذهنی است و از طریق شمارش تار و پود پارچه و با دوخت شلال به وجود می آید. ابتدا با کشیدن سه نخ از طول و عرض پارچه مربع هایی به ضلع یک سانتی متر برروی پارچه مشخص می نمایند و سپس وسط آن را با نخ ابریشمی به رنگ پارچه می دوزند.

تفرشی دوزی

در ردیف اول با شمارش تار و پود پارچه، شلال های منظم و یکنواختی بر روی پارچه دوخته می شود و در ردیف دوم شلال ها طوری زده می شود که هر نخی که در ردیف اول روی پارچه قرار داشته، در این ردیف زیر قرار می گیرد.

نکته قابل تذکر در مورد این مرحله این که ردیف شلال های در طرح باید زوج باشد(شش یا هشت ردیف) در گذشته از این دوخت برای تزئین: چادر شب، پرده ، رویه کرسی و بقچه استفاده می شد و امروزه می توانیم برای تزئین لباس، رومیزی و … از آن استفاده کنیم.

تفرشی دوزی

منابع:

ویکی پدیا

کجدوک

بیتوته

دانشنامه نمیک از تمامی هنردوستان ،اساتید ایران برای پیشرفت ایران عزیزمان در تمامی زمینه ها دعوت به همکاری می نماید شما عزیزان با با دادن نظر و ارسال اطلاعات تکمیلی خود در این زمینه برای پیشرفت کشور عزیزمان در علم و فن آوری میتوانید باعث پیشرفت و تکامل کشور شوید

راهای ارتباط با ما

ایمیل : info@nmik.ir

برای سهولت ارسال نظرات و ارتقاء دانشنامه شما همچنین میتوانید متن و عکسهای خود را در وات ساپ با این شماره :09014465636 ارسال نمایید.

با تشکر تیم نمیک