30/10/2020

نمیک

گروه پژوهشی توسعه فناوری نمیک

ضرب المثل های فارسی الف

ضرب المثل های فارسی

ضرب‌المثل ها به سخنان برجسته، روشن، پندآمیز و مستقل که در زبان فارسی  رایج بوده است  گونه‌ای از بیان می باشد  که معمولا تاریخچه و داستانی پندآموز در برگرفته می باشد .

 

ضرب المثل های فارسی الف

ضرب‌المثل ها به سخنان برجسته، روشن، پندآمیز و مستقل که در زبان فارسی  رایج بوده است  گونه‌ای از بیان می باشد  که معمولا تاریخچه و داستانی پندآموز در برگرفته می باشد . بسیاری از این داستان‌ها از یاد رفته‌اند، و پیشینه برخی از امثال بر بعضی از مردم روشن است بااین‌حال، در سخن به‌کار می‌رود. شکل درست این واژه  مَثَل  می باشد و ضرب در ابتدای آن اضافه شده است . به عبارت دیگر،  ضرب المثل  به معنای مَثَل زدن  به فارسی: داستان زدن  است.

و مورد پیدایش و رواج ضب المثل  و اصطلاحات مثلی هیچ گونه اطلاعی در دست نمی باشد. جملاتی که امروزه به عنوان امثال و حکم شناخته شده و در تکلم عموم جاری است، ابتدا گفتار لحظه‌ای و ترواش برق‌آسای اندیشه انسان سخن‌گو بوده که به لحاظ مؤثر بودن، دقیق‌ بودن و دلنشین‌ بودن آن در ذهن شنونده حک و سپس تکرار شده‌ است. اولین گوینده یک عبارت مثلی به همان اندازه ناشناس بوده  که گویندگان و نویسندگان اشعار فولکلوریک و اساطیر باستانی بوده است

ضرب المثل های فارسی

 

« الف »

آب از دستش نميچكه !

آب از سر چشمه گله !

آب از آب تكان نميخوره !

آب از سرش گذشته !

آب پاآي روي دستش ريخت !

آب در آوزه و ما تشنه لبان ميگرديم !

آب را گل آلود ميكنه آه ماهي بگيره !

آب زير پوستش افتاده !

ارث دست کسی سپردن: توقع بی جا از کسی داشتن.

آب آه يه جا بمونه، ميگنده .

آبكش و نگاه آن آه به آفگير ميگه تو سه سوراخ داري !

آب آه از سر گذشت، چه يك ذرع چه صد ذرع  چه يك ني چه چه صد ني !

آب آه سر بالا ميره، قورباغه ابوعطا ميخونه !

آب نمي بينه و گرنه شناگر قابليه !

آبي از او گرم نميشه !

آتش آه گرفت، خشك و تر ميسوزد !

آخر شاه منشي، آاه آشي است !

ادب از که آموختی؟ از بی‌ادبان: از اعمال بی ادبان هر چه به نظر ناپسند و زشت آید نباید انجام داد. رفتار زشت دیگران را دیدن و خلاف آن انجام دادن.

آدم بد حساب، دوبار ميده !

آدم تنبل، عقل چهل وزير داره !

آدم خوش معامله، شريك مال مردمه !

آدم دست پاچه، آار را دوبار ميكنه !

آدم زنده، زندگي ميخواد !

آدم گدا، اينهمه ادا ؟!

آدم گرسنه، خواب نان سنگك مي بينه !

آدم ناشي، سرنا را از سر گشادش ميزنه !

آرد خودمونو بيختيم، الك مونو آويختيم !

اَره بده، تیشه بگیر:یکی به دو، مشاجره، بگو و بشنوی همراه با درگیری بر سر چیزی

آرزو بر جوانان عيب نيست !

اَره و اوره و شمسی کوره:جمع بی تربیت و شلوغ که اغلب در مورد مهمان‌ها گفته می‌شود.

آستين نو پلو بخور !

آسوده آسي آه خر نداره — از آاه و جوش خبر نداره !

آسه برو آسه بيا آه گربه شاخت نزنه !

آشپز آه دوتا شد، آش يا شوره يا بي نمك !

آش نخورده و دهن سوخته !

اثاث خونه به صاحب خونه: سر و وضع و اثاث خانه نشان دهنده سلیقه و روحیات صاحب آن می‌باشد.

آفتابه خرج لحيمه !

آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهار هيچي !

آفتابه و لولهنگ هر دو يك آار ميكنند، اما قيمتشان موقع گرو گذاشتن معلوم ميشه !

آمدم ثواب آنم، آباب شدم !

آمد زير ابروشو برداره، چشمش را آور آرد !

آنانكه غني ترند، محتاج ترند !

آنچه دلم خواست نه آن شد – — آنچه خدا خواست همان شد .

آنرا آه حساب پاآه، از محاسبه چه باآه ؟!

آنقدر بايست، تا علف زير پات سبز بشه !

آنقدر سمن هست، آه ياسمن توش گمه !

آنقدر مار خورده تا افعي شده !

آن ممه را لولو برد !

آنوقت آه جيك جيك مستانت بود، ياد زمستانت نبود ؟

آواز دهل شنيده از دور خوشه !

اجاره نشين خوش نشينه :  کسی که خانه ندارد می‌تواند به راحتی محل زندگیش را عوض کند و هر جایی که خوشش آمد زندگی کند. دلبستگی نداشتن به چیزیاجاق کور بهتر از بچه بی‌نور

اجاق کور بهتر از بچه بی‌نور: اجاق کور یعنی زن نازا یا بی بچه، اشاره به اینکه فرزند نداشتن بهتر از فرزند ناخلف داشتن می‌باشد.

اجل دور سرش می‌چرخد:وضعیت ناگوار و خطرناکی در انتظارش است.

ارزان خری، انبان خری !

احمد نباشه یار من، الله بسازه کار من:اگر کسی کمکم نکند خداوند یاریم می‌کند.

اجل دور سرش می‌چرخد:وضعیت ناگوار و خطرناکی در انتظارش است.

از اسب افتاده ايم، اما از نسل نيفتاده ايم !

از اونجا مونده، از اينجا رونده !

از اون نترس آه هاي و هوي داره، از اون بترس آه سر به تو داره !

از اين امامزاده آسي معجز نمي بينه !

از اين دم بريده هر چي بگي بر مياد !

از اين ستون بآن ستون فرجه !

از بي آفني زنده ايم !

از دست پس ميزنه، با پا پيش ميكشه !

از تنگي چشم پيل معلومم شد — آنانكه غني ترند محتاج ترند !

از تو حرآت، از خدا برآت .

از حق تا نا حق چهار انگشت فاصله است !

از خر افتاده، خرما پيدا آرده !

از خرس موئي کندن غنيمته !

از خر ميپرسي چهارشنبه آيه ؟!

از خودت گذشته، خدا عقلي به بچه هات بده !

از درد لا علاجي به خر ميگه خانمباجي !

از دور دل و ميبره، از جلو زهره رو !

از سه چيز بايد حذر آرد، ديوار شكسته، سگ درنده، زن سليطه !

از شما عباسي، از ما رقاصي !

از آوزه همان برون تراود آه در اوست ! (( گر دايره آوزه ز گوهر سازند ))

از آيسه خليفه مي بخشه !

از گدا چه يك نان بگيرند و چه بدهند !

از گير دزد در آمده، گير رمال افتاد !

از ماست آه بر ماست !

از مال پس است و از جان عاصي !

از مردي تا نامردي يك قدم است !

از من بدر، به جوال آاه !

از نخورده بگير، بده به خورده !

از نو آيسه قرض مكن، قرض آردي خرج نكن !

از هر چه بدم اومد، سرم اومد !

از هول هليم افتاد توي ديگ !

از يك گل بهار نميشه !

از اين گوش ميگيره، از آن گوش در ميكنه !

اسباب خونه به صاحبخونه ميره !

اسب پيشكشي رو، دندوناشو نميشمرند !

اسب ترآمني است، هم از توبره ميخوره هم ازآخور !

اسب دونده جو خود را زياد ميكنه !

اسب را گم آرده، پي نعلش ميگرده !

اسب و خر را آه يكجا ببندند، اگر همبو نشند همخو ميشند !

استخري آه آب نداره، اينهمه قورباغه ميخواد چكار ؟!

اصل آار برو روست، آچلي زير موست !

اآبر ندهد، خداي اآبر بدهد !

اگر بيل زني، باغچه خودت را بيل بزن !

اگر براي من آب نداره، براي تو آه نان داره !

اگر بپوشي رختي، بنشيني به تختي، تازه مي بينمت بچشم آن وختي !

اگه باباشو نديده بود، ادعاي پادشاهي ميكرد !

اگه پشيموني شاخ بود، فلاني شاخش بآسمان ميرسيد !

اگه تو مرا عاق آني، منهم ترا عوق ميكنم !

اگر جراحي، پيزي خود تو جا بنداز !

اگه خدا بخواهد، از نر هم ميدهد !

اگه خاله ام ريش داشت، آقا دائيم بود !

اگه خير داشت، اسمشو مي گذاشتند خيرالله !

اگر داني آه نان دادن ثواب است — – تو خود ميخور آه بغدادت خرابست !

اگه دعاي بچه ها اثر داشت، يك معلم زنده نمي موند !

اگه زاغي آني، روقي آني، ميخورمت !

اگه زري بپوشي، اگر اطلس بپوشي، همون آنگر فروشي !

اگه علي ساربونه، ميدونه شترو آجا بخوابونه !

اگه آلاغ جراح بود، ماتحت خودشو بخيه ميزد .

اگه لالائي بلدي، چرا خوابت نميبره !

اگه لر ببازار نره بازار ميگنده !

اگه مردي، سر اين دسته هونگ ( هاون ) و بشكن !

اگه بگه ماست سفيده، من ميگم سياهه !

اگه مهمون يكي باشه، صاحبخونه براش گاو مي آشه !

اگه نخورديم نون گندم، ديديم دست مردم !

اگه ني زني چرا بابات از حصبه مرد !

اگه هفت تا دختر آور داشته باشه، يكساعته شوهر ميده !

اگه همه گفتند نون و پنير، تو سرت را بگذار زمين و بمير !

امان از خانه داري، يكي ميخري دو تا نداري !

امان ازدوغ ليلي ، ماستش آم بود آبش خيلي !

انگور خوب، نصيب شغال ميشه !

اوسا علم ! اين يكي رو بكش قلم !

اولاد، بادام است اولاد اولاد، مغز بادام !

اول بچش، بعد بگو بي نمكه !

اول برادريتو ثابت آن، بعد ادعاي ارث و ميراث آن !

اول بقالي و ماست ترش فروشي !

اول پياله و بد مستي !

اول ، چاه را بكن، بعد منار را بدزد !

اي آقاي آمر باريك، آوچه روشن آن و خانه تاريك !

اين تو بميري، از آن تو بميري ها نيست !

اينجا آاشون نيست آه آپه با فعله باشه !

اين حرفها براي فاطي تنبون نميشه !

اين قافله تا به حشر لنگه !

اينكه براي من آوردي، ببر براي خاله ات !

اينو آه زائيدي بزرگ آن !

اين هفت صنار غير از اون چارده شي است !

اينهمه چريدي دنبه ات آو ؟!

اينهمه خر هست و ما پياده ميريم !

 

دانشنامه نمیک از تمامی هنردوستان ،اساتید ایران برای پیشرفت ایران عزیزمان در تمامی زمینه ها دعوت به همکاری می نماید شما عزیزان با با دادن نظر و ارسال اطلاعات تکمیلی خود در این زمینه برای پیشرفت کشور عزیزمان در علم و فن آوری میتوانید باعث پیشرفت و تکامل کشور شوید

راهای ارتباط با ما

ایمیل : info@nmik.ir

برای سهولت ارسال نظرات و ارتقاء دانشنامه شما همچنین میتوانید متن و عکسهای خود را در وات ساپ با این شماره :09014465636 ارسال نمایید.

با تشکر تیم نمیک